CERAM, 9 september 2026 – De druppel is doorgelopen in het hart van Seram. In plaats van lijdzaam toe te kijken hoe bureaucratische besluiten en willekeurig getrokken grenzen hun ouderlijk land verscheuren, hebben de anak negeri van het subdistrict Tehoru het heft in eigen handen genomen. Gekleed in het traditionele rood, de kleur van strijdbaarheid en verbondenheid, trokken oorspronkelijke bewoners uit tien dorpen woensdag naar het parlement van Centraal-Maluku in Masohi. Hun boodschap is onverschillig noch onderhandeld: het adat grondgebied is heilig, en de ontbinding ervan stopt nu.
Voordat de raadszaal werd betreden voor een felle confrontatie met de volksvertegenwoordigers, legde de gemeenschap op het voorplein van het parlement een eeuwenoud besluit vast. Onder begeleiding van krachtige kapata (traditionele strijd- en cultuurgezangen) en gebeden in de eigen taal van Seram, werd een met rode stof omwikkelde sasi-paal diep in de grond geslagen.
Met deze daad is het terrein van de volksvertegenwoordiging formeel onder traditioneel verbod gesteld: wie zich vergrijpt aan het erfgoed van Tehoru, tart de voorouders.
Een grens getrokken in het hart van het dorp
De woede in Tehoru broeit niet zomaar. Al sinds 2023 worden de inwoners geconfronteerd met het medogeloos plaatsen van grenspalen (PAL) voor zogenaamd ‘Aanpasbaar Productiebos’ (HPK) en de stilzwijgende uitbreiding van het Nationaal Park Manusela. De overheid claimt bosbeheer, maar in de praktijk staan de grenspalen op minder dan zeven meter van basisscholen en vlak achter de keukens van woonhuizen.
Wat de zaak extra wrang maakt, is dat de lokale overheid bij eerdere confrontaties simpelweg de handen in onschuld wasste en beweerde van niets te weten.
“Deze sasi-paal heeft een onomstotelijke dubbele lading,” benadrukt Bernard Lilihata, voorzitter van de Majelis Latupati Tehoru en Raja van Negeri Hatumete. “Ten eerste is het een absoluut verbod voor wie dan ook om ons traditionele bos toe te eigenen. Ten tweede toont het onze ijzersterke eenheid. Wij staan hier niet als losse dorpen, maar als één vuist van tien negeri.”
Geen woorden maar daden: De eis van de gemeenschap
De tijd van leeg praten en loze beloftes is voorbij. Waar de overheid al jaren talmt met het nakomen van toezeggingen uit 2023, hebben de tien negeri hun eigen huiswerk grondig gedaan. Samen met maatschappelijke organisaties hebben de dorpen hun traditionele grenzen volledig in kaart gebracht en de vereiste cultuurprofielen opgesteld om de status van Negeri Adat officieel af te dwingen.
De gemeenschap eist dat het parlement stopt met vertragingstactieken en direct overgaat tot actie. Johan Waliana, secretaris van Negeri Saunolu, stelt klip-en-klaar dat de macht niet alleen bij leiders ligt, maar bij het gehele volk:
“Als de DPRD claimt onze leiders te zijn, laat ze dan nu hun plicht nakomen. Geef ons een keiharde tijdsplanning. Erkenning van onze status zonder juridische bescherming van ons grondgebied is een wassen neus en laat de deur wagenwijd open voor landjepik.”
Vier ononderhandelbare eisen
Tijdens de zitting legde de delegatie uit Tehoru een helder eisenpakket neer op de tafel van de Raad:
• Directe stopzetting en verwijdering van de PAL HPK-grenspalen en het terugdringen van de claim op het Nationaal Park Manusela uit bewoond inheems gebied (waaronder Losa, Sinahari en Usali).
• Prioriteit voor de officiële vrijgave van het bosgebied in het gehele subdistrict Tehoru ten gunste van de traditionele gemeenschappen.
• Versnelde toekenning van de officiële status van Negeri Adat voor alle tien de betrokken dorpen.
• Directe vaststelling van de Verordening (Perda) voor de Erkenning en Bescherming van Inheemse Volkeren in Centraal-Maluku.
De geplante paal wijkt niet
De manifestatie in Masohi bewijst dat de strijd om Moluks land niet wordt gefaciliteerd achter stoffige bureau-tafels, maar vanuit het hart van de cultuur. Met het planten van de sasi-paal is de streep in het zand getrokken. De overheid is gewaarschuwd: de gronden van Tehoru zijn het erfgoed van de voorouders, en de anak negeri zullen niet wijken tot hun recht en hun land volledig zijn hersteld.