CERAM NOORD – De inheemse adat-gemeenschap van het dorp Hatuolo op het eiland Ceram, Zuid-Molukken, komt massaal in opstand tegen de herziening van de grenzen van het Nationaal Park Manusela. Tijdens een cruciale bijeenkomst op 11 en 12 juni hebben traditionele leiders, de voorzitter van de Saniri Negeri (de traditionele raad) en de dorpsbewoners een krachtig standpunt ingenomen. Als symbool van hun vastberadenheid is er een traditionele sasi (een adat-verbod of heilige eed) geplaatst op de heilige plek Lele Sirata.
De directe aanleiding voor het protest is de drastische verschuiving van de parkgrens door het Bureau voor de Vaststelling van Bosgebieden (BPKH). Waar de grens voorheen op 10 kilometer afstand van het dorp lag, is deze nu teruggebracht naar slechts 2 kilometer. De gemeenschap pikt deze inperking van hun leefgebied niet en start vandaag, op 13 juni om 09:00 uur WIT (Oost-Indonesische Tijd), een gezamenlijke protestactie op het dorpsplein van Hatuolo.
Historisch recht gaat boven administratieve besluiten
Het protest van de Hatuolo-gemeenschap is diep geworteld in het principe van historisch recht. De inwoners benadrukken dat hun adat-gronden al generaties lang door hun voorouders worden beheerd en gebruikt, lang voordat de Indonesische staat het gebied als natuurreservaat aanwees. Volgens de gemeenschap kunnen deze eeuwenoude rechten niet zomaar worden uitgewist door een eenzijdig administratief besluit van de overheid.
Zij eisen dat de overheid bij het vaststellen van zones rekening houdt met de historische, sociale en culturele feiten van de Hatuolo-gemeenschap. Elk beleid dat invloed heeft op hun leefomgeving moet via open, participatief en rechtvaardig overleg mét de gemeenschap tot stand komen.
Het 5-puntenmanifest van de Hatuolo-gemeenschap
In een officiële verklaring formuleert de adat-gemeenschap van het dorp Hatuolo de volgende vijf harde eisen en standpunten:
1. Afwijzing van claims zonder erkenning: Wij wijzen elke vorm van claim, controle of beheer over het adat-territorium van het dorp Hatuolo door de leiding van het Nationaal Park Manusela en het BPKH resoluut af, zolang er geen erkenning en afhandeling is van de rechten van onze gemeenschap.
2. Stopzetting van activiteiten: Wij wijzen de aanwezigheid en activiteiten van het Nationaal Park Manusela en het BPKH op ons historisch grondgebied af, totdat er volledige duidelijkheid is over de status en de overheid onze adat-rechten officieel erkent.
3. Eis tot participatieve herverkaveling: Wij dringen er bij de overheid op aan om over te gaan tot verificatie, participatieve cartografie (waarbij de gemeenschap zelf betrokken is) en een duidelijke herbevestiging van de grenzen van het Hatuolo adat-territorium.
4. Respect voor de wet: Wij roepen alle partijen op om de rechten van de inheemse Hatuolo-gemeenschap te respecteren en te eren, zoals verankerd in de geldende wet- en regelgeving.
5. Oplossing via dialoog: Wij pleiten voor het oplossen van dit conflict via een rechtvaardige, transparante dialoog die gericht is op de bescherming van de rechten van de Hatuolo-gemeenschap.
“Van de adat-ruimte naar de straat”
De bijeenkomst van de afgelopen dagen was volgens de initiatiefnemers geen gewone vergadering, maar een existentiële verklaring om het land van de voorouders te beschermen. De gemeenschap is vastberaden om hun woorden om te zetten in daden tijdens de protesten die vandaag van start gaan.