CERAM – Tientallen bewoners van het dorp Manusela en Maraina in Noord-Ceram, Zuid-Molukken, zijn grootschalige protestacties begonnen. Ze protesteren fel tegen de nieuwe grensafbakening van het Nationaal Park Manusela door de overheid. De bewoners stellen dat de grenzen eenzijdig zijn verschoven, waardoor hun traditionele leefgebied, landbouwgrond en jachtgebieden direct worden bedreigd.
De protesten volgden elkaar in korte tijd op
Op maandag 25 mei 2026 beet de bewonders van het dorp Manusela het spits af met een demonstratie. Zij protesteren tegen de vaststelling van coördinaatpunt 136 in Ilepa door het beheer van het nationaal park. Een week later, op maandag 1 juni 2026 (tevens de nationale feestdag Hari Lahir Pancasila), volgden de bewoners van het dorp Maraina met een eigen protestactie tegen de nieuwe grenzen die door het Agentschap voor de Afbakening van Bosgebieden (BPKH) zijn vastgesteld op slechts 500 meter van hun dorp.
Bedreiging van het dagelijks bestaan
Voor de gewone bevolking staat er veel op het spel. In Manusela is de parkgrens een kilometer opgeschoven richting het productiebos en de inheemse nederzetting. Dit vormt een directe bedreiging voor hun tuinen, sagobossen en jachtgebieden.
“Voor ons is het bos onze markt, apotheek en supermarkt ineen,” aldus een van de bewoners.
Dit ecologische systeem wordt al generaties lang beschermd via traditionele adat-systemen zoals Soma, Lela, Lawa, Kaitahu en de Anapoha-regels. De onvrede in Manusela broeit al langer: zes maanden na een inspectie op 15 september 2025 heeft het parkbeheer niets meer van zich laten horen.
In Maraina werd de actie grondig voorbereid. Na intensief overleg tussen de traditionele oudsten en de dorpsraad (Saniri Negeri) op 30 en 31 mei, werd besloten om massaal bezwaar aan te tekenen. De gemeenschap pikt het niet dat de grenzen op amper 500 meter van hun huizen zijn gelegd zonder dat zij als wettige eigenaren van het gewoonterecht (hak ulayat) zijn gekend. Zij eisen dat grensafbakeningen transparant en participatief verlopen, met respect voor de rechten van de oorspronkelijke bewoners.
De eisen van de gemeenschappen
Beide gemeenschappen hebben een duidelijk pakket aan eisen geformuleerd richting de autoriteiten:
Eisen van het dorp Manusela:
1. Duidelijkheid over de grenzen en zonering in de productiegebieden van de inheemse gemeenschap.
2. Brede socialisatie en voorlichting in de 12 bufferzones rondom het Nationaal Park Manusela.
3. Garanties op compensatie voor de inheemse gemeenschap van Negeri Manusela.
4. Juridische erkenning en bescherming van het gewoonterecht (hukum adat) in het gebied.
5. Juridische clementie voor traditionele activiteiten binnen de conservatiezone.
6. Spoedige landelijke goedkeuring van het wetsvoorstel voor Inheemse Gemeenschappen (RUU Masyarakat Adat).
Eisen van het dorp Maraina:
1. Terugdraaien van de grenzen van het Nationaal Park Manusela naar de oorspronkelijke, allereerste situatie.
2. Afwijzing van de huidige 500-metergrens vanwege het eenzijdige besluitvormingsproces.
3. Volledige transparantie en open openbare voorlichting over de parkgrenzen aan de gemeenschap.
4. Een verbod op alle activiteiten van het parkbeheer en het BPKH op hun traditionele grondgebied zolang er geen duidelijkheid is.
5. Een dringende oproep aan het districtbestuur van Centraal-Molukken om een lokale verordening (Perda Adat) aan te nemen die de rechten van inheemse volkeren beschermt.
Hoop op dialoog
Tot op heden hebben de directie van het Nationaal Park Manusela en het BPKH nog niet officieel gereageerd op de protesten en de geformuleerde eisen.
De inwoners van zowel Manusela als Maraina hopen dat de lokale overheid en de betrokken instanties snel rond de tafel willen gaan voor een constructieve dialoog. Zij benadrukken dat erkenning van hun rechten essentieel is bij elk natuurbeheers- en conservatiebeleid. Tot die tijd geven de gemeenschappen aan dat zij blijven strijden voor hun historische rechten via alle daarvoor bestemde wettelijke kanalen.